حاجات آنان را رفع نمايد ، همانند آنچه بر خاتم انبيا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از اين گونه احكام متناسب با نياز زمان فرو فرستاد . امت‌هاى گذشته معمولا پس از انبياى خود منحرف و به شرك روى مىآوردند . چنان كه كار اولاد آدم در عصر نوح به عبادت بتها انجاميد ، در چنين حالتى پيامبر ابتدا همه را به توحيد خداى خالق و ترك عبادت بتها دعوت مىكند . چنان كه كار نوح و ابراهيم و ساير پيامبران تا خاتم انبيا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چنين بود و آن حضرت در بازارهاى عرب و خيام حاجيان رفت و آمد كرده و مىفرمود : بگوئيد : " لا إله الا الله " و رستگار شويد ! در ميان برخى امتها گاهى رهبر سركش و طاغوت آنان ادّعاى " ربوبيت " هم مىكرد . چنان كه نمرود سركش با ابراهيم عليه السّلام درباره پروردگارش احتجاج كرد ، و فرعون سركش " أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى " گفت . در چنين حالاتى پيامبر خدا دعوت را از توحيد ربوبى آغاز مىكند ، چنان كه ابراهيم عليه السّلام به نمرود فرمود : ربّى الذي يحيى و يميت پروردگار من آن است كه زنده مىكند و مىميراند . و موسى عليه السّلام به فرعون فرمود : ربّنا الّذى أعطى كلّ شىء خلقه ثمّ هدى پروردگار ما همان كسى است كه به هر موجودى آنچه را لازمه آفرينش او بوده داده ، سپس هدايت كرده است . « 1 » شرح اين سخن موسى به فرعون ، در سوره " أعلى " آمده است : سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ( ) الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى ( ) وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى ( ) وَ الَّذِي أَخْرَجَ الْمَرْعى ( ) فَجَعَلَهُ غُثاءً أَحْوى . منزّه شمار نام پروردگار بلندمرتبه‌ات را ( ) همان كه آفريد و منظم كرد ( ) و همان كه اندازه‌گيرى كرد و هدايت نمود ( ) و آنكه چراگاه را پديد آورد ( ) سپس آن را خشك و تيره قرار داد . « 2 » و در سوره اعراف كه فرموده : إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ .

--> ( 1 ) - طه / 50 . ( 2 ) - اعلى / 1 - 5 .